มลพิษในอากาศแม้เพียงระดับเล็กน้อยนั้นอาจจะเป็นปัจจัยเสี่ยงช่วยให้เป็นโรคเส้นเลือดในสมองแตกได้มากขึ้น นักวิจัยชี้ว่า ในระยะยาวนั้น มลพิษเหล่านี้อาจจะทำลายโครงสร้างสมองและทำให้ระบบความฉลาดในสมองบกพร่องในกลุ่มวัยกลางคนและคนแก่

นักวิจัยเผยแพร่งานวิจัยในวารสารวิชาการ Stroke โดยชี้ว่า จากการศึกษาตัวอย่าง 900 คนพบว่า สมองของคนมีโครงสร้างเล็กลง และมีอาการเนื้อตายเนื่องจากโลหิตอุดตันแฝงอยู่ลึกๆ

งานวิจัยนี้ได้วิเคราะห์ว่ากลุ่มตัวอย่างนี้อาศัยอยู่ห่างไกลจากถนนใหญ่ของเมืองมากน้อยเพียงใด และข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมในการประเมินว่า จะได้รับฝุ่นละอองเล็กๆ ขนาดไม่เกิน 2.5 ไมโครเมตร (PM 2.5) มากน้อยเพียงใด อนุภาคฝุ่นเหล่านี้มาจากหลายแห่งไม่ว่าจะเป็นโรงไฟฟ้า โรงงาน รถบรรทุก รถยนต์ และการเผาไม้ต่างๆ ฝุ่นเหล่านี้สามารถเข้าไปสู่ปอดของเราและยังทำให้เกิดการเข้าโรงพยาบาลเนื่องจากโรคทางเดินโลหิต เช่น โรคหัวใจล้มเหลวหรือเส้นเลือดในสมองแตกได้อีกด้วย

"นี่เป็นการศึกษาครั้งแรกๆ ที่ดูถึงความสัมพันธ์ระหว่างมลพิษในอากาศกับฝุ่นละออง" เอลิสซา วิลเกอร์ นักวิจัยที่ศูนย์วิจัยระบาดวิทยาโรคทางเดินโลหิต ศูนย์การแพทย์เบธ อิสราเอล เดโคเนสส์ เผย

"การค้นพบของเราชี้ว่า มลพิษในอากาศนั้นมีความเกี่ยวข้องกับโครงสร้างสมองอย่างลึกลับ แม้แต่ในคนที่ไม่ได้เป็นโรคสมองเสื่อมหรือไม่ได้เป็นโรคเส้นเลือดในสมองแตก"

ในการศึกษาครั้งนี้ กลุ่มตัวอย่างจะมีอายุอย่างน้อยกว่า 60 ปีและไม่มีประวัติของโรคสมองเสื่อมและโรคเส้นเลือดในสมองแตก นักวิจัยจะประเมินดูปริมาณของเซรีบรัม ฮิปโปแคมปัส สมองส่วนขาวความเข้มข้นสูง และการอุดตัวของเลือดในสมอง ซึ่งจะบอกให้เราทราบถึงการเสื่อมของสมอง การเปลี่ยนแปลงของสมองส่วนควบคุมความจำ และการวัดพยาธิวิทยาของสมอง

จากการตรวจสอบพบว่า แม้ PM 2.5 ในอากาศจะเพิ่มขึ้นเพียง 2 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งเป็นปริมาณที่พบได้ทั่วไปในแถบนิวอิงแลนด์และนิวยอร์ก ก็สามารถทำให้เกิดการอุดตันของเลือดในสมองได้มากขึ้น และยังทำให้สมองส่วนเซรีบรัมเล็กลงด้วย เทียบเท่าได้กับว่า สมองมีอายุแก่ขึ้น 1 ปี

"งานวิจัยนี้เป็นก้าวสำคัญที่จะทำให้เราได้เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นในสมอง กลไกที่ว่ามลพิษในอากาศอาจจะมีผลทำให้สมองแก่ขึ้นนั้นยังไม่แน่ชัด แต่ผลจากการที่อนุภาคฝุ่นละเอียดเข้าไปในปอดนี้ถือว่าเป็นโรคที่ร้ายแรงนะ" วิลเกอร์ชี้

"งานวิจัยของเราบอกว่า แม้ฝุ่นเพิ่มขึ้นเพียง 2 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรในอากาศที่พบได้ทั่วไปในเมืองใหญ่ของสหรัฐอเมริกา ผู้ที่อาศัยอยู่ในเขตที่มีมลพิษมากแบบนี้ก็สามารถมีสมองที่แก่กว่าคนอื่นๆที่อยู่ในที่ที่มีมลพิษน้อยกว่า ซึ่งภาพ MRI บอกว่า ความเสี่ยงต่อการเป็นโรคเส้นเลือดในสมองแตกอย่างเงียบๆนี้เพิ่มขึ้นสูงถึง 46 เปอร์เซ็นต์" ศาสตราจารย์ นายแพทย์สุดา เซชาดรี แห่งมหาวิทยาลัยบอสตัสเผย

"นับว่าน่าเป็นห่วงทีเดียวเพราะเรารู้ว่าโรคเส้นเลือดในสมองแตกอย่างเงียบจะช่วยทำให้ความเสี่ยงที่จะเป็นโรคเสิ้นเลือดในสมองแตกอย่างชัดเจนเพิ่มขึ้น และจะกลายเป็นโรคสมองเสื่อมในเวลาต่อมา ทำให้เกิดปัญหาในการเดิน และเป็นโรคซึมเศร้า ตอนนี้เรามีแผนวิจัยที่จะดูว่า มลพิษในระยะยาวนี้มีผลทำให้สมองหดตัวลงในระยะยาว รวมถึงโรคเส้นเลือดสมองแตกและโรคสมองเสื่อม ในระยะยาวด้วยหรือไม่"

อ้างอิง: Beth Israel Deaconess Medical Center. (2015, April 23). Long-term exposure to air pollution may pose risk to brain structure, cognitive functions. ScienceDaily. Retrieved April 26, 2015 from www.sciencedaily.com/releases/2015/04/150423182357.htm

งานวิจัย: Elissa H. Wilker, Sarah R. Preis, Alexa S. Beiser, Philip A. Wolf, Rhoda Au, Itai Kloog, Wenyuan Li, Joel Schwartz, Petros Koutrakis, Charles DeCarli, Sudha Seshadri, and Murray A. Mittleman. Long-Term Exposure to Fine Particulate Matter, Residential Proximity to Major Roads and Measures of Brain Structure. Stroke, 2015 DOI:10.1161/STROKEAHA.114.008348